^Wróć do Góry

Facebook Like Button

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5

hair saloonFacet budzi się po kilkutygodniowym piciu, cały siny i zarośnięty. Idzie do łazienki, staje przed lustrem i zaczyna się sobie przyglądać, intensywnie przy tym myśląc. Nagle słyszy z kuchni: - Mietek, zjesz śniadanie? Facet wali się w łeb i mówi: - A... Mietek.

+48 509-435-688
admin@abckomputera.com.pl

abckomputera.com.pl

o komputerach i nie tylko . . .

Pierwsza Pomoc - RKO

poniżej... linki do stron www "Pierwsza Pomoc" i filmy instruktażowe.

1/ Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci i niemowląt. Za dzieci należy uznać osobę w wieku poniżej 8 roku życia (płci męskiej i płci żeńskiej).
2/ Resuscytacja krążeniowo - oddechowa (RKO) dzieci - BLS (Basic Life Support). Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) - jest zespołem zabiegów, których zadaniem lub skutkiem jest przywrócenie podstawowych objawów życia, tj. co najmniej krążenia krwi lub krążenia krwi i oddychania.
3/ Samotni ratownicy po stwierdzeniu zatrzymania krążenia powinni natychmiast wzywać wykwalifikowaną pomoc, a prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (CPR) przez 1 minutę przed wezwaniem pomocy zalecono rutynowo u dzieci (granicą wieku jest wystąpienie cech pokwitania.
4/ W zależności od wieku dziecka, RKO wykonujemy dwoma palcami (noworodki, niemowlęta) w tempie ok. 100-120 ucisków na minutę, jedną dłonią u dzieci starszych. Można przyjąć, że dziecko powyżej 8 r.ż. lub z widocznymi cechami dojrzewania może być traktowane jak osoba dorosła (czyli sekwencja 30:2).

5/ Wytyczne resuscytacji krążeniowo-oddechowej Europejskiej Rady Resuscytacji 2010 - główne zmiany w zaleceniach.
6/ Udzielanie pierwszej pomocy.
7/ Zatrzymanie krążenia - uratuj czyjeś życie.
8/ Podstawowe Zabiegi Ratujące Życie-BLS (Film).
9/ Resuscytacja.
10/ RKO-(Resuscytacja krążeniowo - oddechowa (ang. CPR - cardiopulmonary resuscitation) jest to utrzymanie drożności dróg oddechowych oraz wspomaganie oddechu i krążenia (poprzez wentylowanie własnym powietrzem i pośredni masaż serca bez użycia specjalnego sprzętu.
11/ Podstawowe czynności przy resuscytacji.

-Celem podstawowych czynności resuscytacyjnych (BLS - Basic Life Support) jest zapewnienie krążenia i oddechu do czasu przybycia ekipy wykwalifikowanych ratowników.

-Nieodwracalne zmiany w mózgu u poszkodowanego przebywającego w normalnych warunkach termicznych zaczynają się już po 4-6 min. niedotlenienia, a zmiany w sercu po 15-30 min.

 

  • A - airways - drogi oddechowe - zapewnij mu drożność dróg oddechowych i dostęp do powietrza
  • B - breathing - oddech - zapewnij mu "oddech" - jeśli nie oddycha przystąp do sztucznego oddychania
  • C - circulation - krążenie - zapewnij mu "krążenie" - jeśli nie wyczuwasz pulsu przystąp do masażu serca

AED (ang. Automated External Defibrillator) - automatyczny defibrylator zewnętrzny


01-Algorytm BLS AED-

02-Defibrylacja serca-

03-Resuscytacja krążeniowo-oddechowa-

04-Resuscytacja noworodka-niemowlaka-

05-Resuscytacja dziecka-

06-Postępowanie z osobą nieprzytomną bez oddechu-

07-AED - ratunek dla serc-

08-Kobieta ciężarna przed resuscytacją ułożona na lewym boku-

09-Szczegółowe zasady udzielania pierwszej pomocy medycznej-

10-Pierwsza pomoc, BLS, film instruktażowy-


Algorytm Basic Life Support w przypadku dzieci i niemowląt

(PBLS - Paedriatric Basic Life Support)

Algorytm postępowania resuscytacyjnego w przypadku zatrzymania krążenia u dzieci lub niemowląt nieco różni się od postępowania w przypadku osoby dorosłej.
Spowodowane to jest nie tylko różnicami w budowie anatomicznej, lecz także inną fizjologią oraz czynnikami powodującymi zatrzymanie krążenia.
Więcej informacji zawierają opisy ukryte w poszczególnych etapach postępowania. Kliknij na wybrany moduł aby rozwinąć tekst.









==================================================================================


Algorytm Basic Life Support

Basic Life Support (BLS) to angielska nazwa podstawowych czynności ratujących życie. W ich skład wchodzi przede wszystkim pośredni masaż serca oraz sztuczna wentylacja metodą usta - usta.

Algorytm BLS jest to ustalony przez powołaną do tego celu organizację, schemat postępowania w sytuacji gdy mamy do czynienia z osobą nieprzytomną z zatrzymaniem akcji serca.

W przypadku Europy organizacją taką jest Europejska Rada Resuscytacji (ang. ERC). Co kilka lat, na podstawie prowadzonych badań, algorytm ten jest modyfikowany, w celu usprawnienia pomocy i zwiększenia szans poszkodowanego na przeżycie.

Prezentowany w niniejszym dziale algorytm to najnowsze wytyczne ILCOR ogłoszone w październiku 2010 r.

Kliknij na wybrany moduł lub u dołu strony wybierz opcję "następna" aby rozwinąć opisy kolejnych etapów postępowania.

[ILCOR (ang. International Liaison Committee on Resuscitation) - międzynarodowy komitet mający na celu ujednolicenie zasad udzielania pierwszej pomocy na całym świecie.]












BASIC LIFE SUPPORT-2

Za osobę dorosłą należy uznać również dzieci w wieku co najmniej 8 lat (płci męskiej i płci żeńskiej).

 

1. Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni.
1. Upewnij sie

2. Sprawdź redakcję poszkodowanego:
- delikatnie potrząśnij za ramiona i głośno zapytaj:
"Halo, proszę Pana. Czy potrzebuje Pan pomocy? Proszę otworzyć oczy. Czy coś się stało?"
2. Sprawdz redakcje

3a. Jeżeli reaguje:
- zostaw poszkodowanego w pozycji, w której go zastałeś, o ile nie zagraża mu żadne niebezpieczeństwo,
- dowiedz się jak najwięcej o stanie poszkodowanego i wezwij pomoc, jeśli biedzie potrzebna
- regularnie oceniaj jego stan.

3b. Jeżeli nie reaguje:

- głośno zawołaj o pomoc,
"Pani w różowej kurtce. Proszę tu podejść. Będę potrzebował Pani pomocy."
- odwróć poszkodowanego na plecy, a następnie udrożnij drogi oddechowe, wykonując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy:
umieść jedną rękę na czole poszkodowanego i delikatnie odegnij jego głowę do tyłu, pozostawiając wolny kciuk i palec wskazujący tak, aby zatkać nimi nos jeżeli potrzebne będą oddechy ratunkowe, opuszki palców drugiej reki umieść´ na żuchwie poszkodowanego, a następnie unieś ją w celu udrożnienia dróg oddechowych.

3a. Jezeli reaguje

4. Utrzymując drożność dróg oddechowych
wzrokiem, słuchem i dotykiem oceń, czy występuje prawidłowy oddech. Oceń wzrokiem ruchy klatki piersiowej, i nasłuchuj przy ustach poszkodowanego szmerów oddechowych, staraj się wyczuć ruch powietrza na swoim policzku.
W pierwszych minutach po zatrzymaniu krążenia poszkodowany może słabo oddychać lub wykonywać głośne, pojedyncze westchnięcia. Nie należy ich mylić z prawidłowym oddechem. Na ocenę wzrokiem, słuchem i dotykiem przeznacz nie więcej niż 10 sekund. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości czy oddech jest prawidłowy, działaj tak, jakby był nieprawidłowy.

4

5a. Jeżeli oddech jest prawidłowy:
- ułóż poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
- wyślij kogoś lub sam udaj się po pomoc (wezwij pogotowie),
- regularnie oceniaj oddech.

5b. Jeżeli jego oddech nie jest prawidłowy:
- wyślij kogoś po pomoc, (telefon: 999 lub 112), a jeżeli jesteś sam, zostaw poszkodowanego i wezwij pogotowie, wróć i rozpocznij uciskanie klatki piersiowej zgodnie z poniższym opisem:
uklęknij obok poszkodowanego, ułóż nadgarstek jednej ręki na środku mostka poszkodowanego, ułóż nadgarstek drugiej reki na pierwszym, spleć palce obu dłoni i upewnij się, że nie będziesz wywierać nacisku na żebra poszkodowanego nie uciskaj nadbrzusza ani dolnej części mostka, pochyl się nad poszkodowanym, wyprostowane ramiona ustaw prostopadle do mostka i uciskaj na głębokość 4-5 (5-6)cm, po każdym uciśnięciu zwolnij nacisk na klatkę piersiową, nie odrywając dłoni od mostka. Powtarzaj uciśnięcia z częstotliwością (100) 120/min (nieco mniej niż 2 uciśnięcia/s), okres uciskania i zwalniania nacisku (relaksacji) mostka powinien być taki sam.

5

6a. Połącz uciskanie klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi:
- po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej udrożnij drogi oddechowe, odginając głowę i unosząc żuchwę,
- zaciśnij skrzydełka nosa, używając palca wskazującego i kciuka reki umieszczonej na czole poszkodowanego,
- pozostaw usta delikatnie otwarte jednocześnie utrzymując uniesienie żuchwy,
- weź normalny wdech i obejmij szczelnie usta poszkodowanego swoimi ustami, upewniając się, że nie ma przecieku powietrza,
- wdmuchuj powoli powietrze do ust poszkodowanego przez około 1 sekundę (tak jak przy normalnym oddychaniu), obserwując jednocześnie czy klatka piersiowa się unosi; taki oddech ratowniczy jest efektywny, utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy, odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj czy podczas wydechu opada jego klatka piersiowa,
- jeszcze raz nabierz powietrza i wdmuchnij do ust poszkodowanego, dążąc do wykonania dwóch skutecznych oddechów ratowniczych, następnie ponownie ułóż ręce w prawidłowej pozycji na mostku i wykonaj kolejnych 30 uciśnięć´ klatki piersiowej,
- kontynuuj uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku   30 : 2,
- przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko gdy zacznie on prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.
Jeżeli wykonane na wstępie oddechy ratownicze nie powodują uniesienia się klatki piersiowej jak przy normalnym oddychaniu, wykonaj następujące czynności:
- sprawdź jamę ustną poszkodowanego i usuń widoczne ciała obce
,
- sprawdź, czy odgięcie głowy i uniesienie żuchwy są poprawnie wykonane,
- wykonaj nie więcej niż 2 (dwie) próby wentylacji za każdym razem, zanim podejmiesz ponownie uciskanie klatki piersiowej.
Jeżeli na miejscu zdarzenia jest więcej niż jeden ratownik powinni oni się zmieniać podczas prowadzenia RKO co 1-2 minuty, aby zapobiec zmęczeniu. Należy zminimalizować przerwy w resuscytacji podczas zmian.
6

 

6b. RKO ograniczona wyłącznie do uciśnięć klatki piersiowej możesz prowadzić w następujących sytuacjach:
- Jeżeli nie jesteś w stanie lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, zastosuj uciśnięcia klatki piersiowej.
- Jeżeli stosujesz wyłącznie uciśnięcia klatki piersiowej, wykonuj je bez przerwy, z częstotliwością 100 uciśnięć/min,
- Przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, jeżeli zacznie on prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

7. Kontynuuj resuscytację do czasu gdy:
- przybędą wykwalifikowane służby medyczne i przejmą działania,
- poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać,
- ulegniesz wyczerpaniu.

Kiedy wezwać pomoc
Podstawowe znaczenie dla ratowników ma jak najszybsze wezwanie pomocy
- jeśli pomocy udziela co najmniej 2 ratowników, jeden powinien rozpocząć resuscytację a drugi natychmiast udać się po pomoc po stwierdzeniu, że poszkodowany nie oddycha
- jeśli poszkodowany jest osoba dorosłą, pojedynczy ratownik udzielający pomocy powinien założyć, że przyczyną jest patologia układu krążenia i natychmiast udać się po pomoc po stwierdzeniu, że poszkodowany nie oddycha. Decyzja ta może zależeć od dostępności służb ratunkowych.
Jednakże jeśli prawdopodobną przyczyną utraty przytomności są zburzenia oddechowe, np. w:
- urazie
- utonięciu
- zadławieniu
- zatruciu alkoholem lub lekami
- lub jeśli poszkodowany jest niemowlę lub dziecko

ratownik powinien przed udaniem się po pomoc przez około 1 minutę prowadzić resuscytację.

............................................................................................................................................

Algorytm zaawansowanych czynności resuscytacyjnych u dorosłych ALS
(AdVenced Life Support)

 

ADVENCED LIFE SUPPORT

 

Postępowanie profesjonalne z użyciem sprzętu uzależnione jest od rodzaju mechanizmu zatrzymania krążenia. Zastosowanie tutaj również mają zasady BLS.

Do interwencji, które w sposób nie kwestionowany poprawiają przeżycie w NZK należą: wczesna defibrylacja w przypadku VF/VT oraz niezwłoczne podjęcie i efektywne wykonywanie przez świadków NZK podstawowych zabiegów resuscytacyjnych (BLS). W przypadku zaawansowanych technik udrażniania dróg oddechowych i podaży leków nie wykazano aby zwiększały przeżycie do czasu wypisu ze szpitala, chociaż cięgle są elementem zabiegów ALS. Dlatego podczas prowadzenia zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych należy się koncentrować na wczesnej defibrylacji oraz prowadzonym bez przerw, wysokiej jakości BLS.

Czynności i działanie płuc

Wdech i wydech - W spoczynku człowiek oddycha z częstością 12-14 wdechów na minutę. Z każdym wdechem wprowadza do płuc ok. 500 ml powietrza. Oznacza to, że w ciągu minuty wprowadza do płuc 6 litrów powietrza.

 

Ogromna rezerwa

Płuca mają ogromną rezerwę. Podczas najbardziej natężonego wdechu można do nich wprowadzić ok. 2500-3000 ml powietrza. Tak się zdarza podczas bardzo natężonej pracy fizycznej.

Pojemność życiowa płuc (mierzona od położenia maksymalnego wydechu do położenia maksymalnego wdechu) zdrowego młodego mężczyzny wynosi ok. 4500-5000 ml. U kobiet jest ona nieco mniejsza. W płucach stale, niezależnie od fazy oddychania (wdechu lub wydechu) zalega ok. 1500 ml powietrza. Oznacza to, że całkowita pojemność płuc wynosi ok. 6000 ml.

Istnienie zalegającego powietrza w płucach zapewnia stabilność składu gazowego w pęcherzykach płucnych i sprawia, iż dyfuzja (przenikanie) gazów dla każdego z nich z osobna zawsze ma ten sam kierunek: tlenu - z pęcherzyków do krwi, dwutlenku węgla zaś - z krwi do pęcherzyków i na zewnątrz.

W czasie wdechu część powietrza wprowadzonego do dróg oddechowych nie dociera do pęcherzyków płucnych, wypełniając drogi oddechowe. Jest to tzw. przestrzeń martwa, której objętość wynosi ok. 150 ml. Efektywnej wymianie gazowej poddane jest w spoczynku 350 ml powietrza.


Urazy kości i stawów

 

Urazy kości i stawów - urazy układu ruchu.

Klasyfikacja

Złamania

  • ze względu na miejsce wystąpienia w ustroju: zamknięte, otwarte
  • ze względu na przyczynę: bezpośrednie, pośrednie
  • ze względu na stopień komplikacji: proste, powikłane
  • ze względu na ilość: pojedyncze, mnogie
  • ze względu na liczbę miejsc, w których kość została uszkodzona: jednokrotne (jednoodłamowe), wielokrotne (wieloodłamowe)
  • ze względu na powierzchnie złamania: całkowite, częściowe (pęknięcia, nadłamania, wgniecenia)
  • inne: śródstawowe, podokostnowe (tzw. "złamanie zielonej gałązki")

Zwichnięcia

  • ze względu na miejsce wystąpienia w ustroju: zamknięte, otwarte
  • ze względu na stopień przemieszczenia powierzchni stawowych: całkowite, częściowe

Skręcenia

  • ze względu na stopień uszkodzeń torebki stawowej: z naciągnięciem torebki, z naderwaniem torebki, z przerwaniem torebki

Stłuczenia

  • ze względu na miejsce wystąpienia w układzie kostno-stawowym: kostne, stawowe

 

Wstrząs

 

Wstrząs - stan kliniczny, w którym na skutek dysproporcji między zapotrzebowaniem a dostarczeniem odpowiedniej ilości tlenu do komórek organizmu dochodzi do upośledzenia funkcji i niewydolności ważnych dla życia narządów.

Rodzaje wstrząsu

Inne rodzaje wstrząsu mają znaczenie jedynie historyczne. Patofizjologicznie należą do jednej z wyżej wymienionych grup lub nie spełniają definicji wstrząsu jako takiego. Są to:

  • Wstrząs normowolemiczny - spadek ciśnienia krwi nie jest spowodowany jej fizyczną utratą.
    • toksyczny - spowodowany kontaktem z substancją czynną wywołującą nagły spadek ciśnienia.
    • anafilaktyczny - jego przyczyną jest anafilaksja, czyli nagły wyrzut histaminy spowodowany kontaktem z alergenem. Najbardziej znanymi przypadkami tego rodzaju wstrząsu jest reakcja na jad pszczeli. Osoby zagrożone anafilaksją powinny zawsze nosić przy sobie adrenalinę, gdyż w przypadku braku szybkiej pomocy wstrząs anafilaktyczny prowadzi do śmierci.
    • hemolityczny - jest skutkiem przetoczenia niezgodnej grupowo krwi.
    • pourazowy - może wystąpić po urazach głowy lub innych miejsc wstrząsorodnych.
    • neurogenny - najrzadsza forma wstrząsu - powoduje ją nagła dysfunkcja rdzenia kręgowego i następczy zanik nerwowej regulacji autonomicznej. Brak kontroli nerwowej nad ciśnieniem krwi powoduje rozkurcz naczyń i niedokrwienie.
    • endokrynologiczny - choroba Addisona, przełom tarczycowy
    • z niedotlenienia - hypoxia, anoxia

Patofizjologiczny podział wstrząsu

1. Kardiogenny (niski wyrzut w chorobach serca): Pozawałowy, w niewydolności serca, w arytmiach.

2. Hipowolemiczny (spadek objętości krwi): Krwotoczny, urazowy, pooperacyjny, oparzeniowy, z utraty płynów

3. Dystrybucyjny (naczyniowy lub niskooporowy): Neurogenny, anafilaktyczny, septyczny

4. Obstrukcyjny (utrudnienie przepływu krwi): W odmie prężnej, w zatorach płucnych, guzach i tamponadzie serca

Etapy

Spotykane w starszych źródłach etapy wstrząsu mają swoje odzwierciedlenie jedynie w klasycznym wstrząsie hipowolemicznym. W innych przypadkach ze względu na różną patofizjologię część objawów może być nieobecna, lub przeciwnie, występować tylko w określonym rodzaju wstrząsu.

 

Początkiem każdego zespołu wstrząsowego, niezależnie od pochodzenia, jest spadek ciśnienia krwi, a więc także ukrwienia narządów. Reakcję organizmu na utrzymujące się niedotlenienie tkanek można podzielić zależnie od stopnia zaawansowania wstrząsu na 4 etapy.

  1. Wyrównany - utrata 25% objętości krwi. Organizm uruchamia mechanizmy kompensujące hipotensję. Gdy baroreceptory w ścianach tętnic rejestrują spadek ciśnienia, następuje wyrzut adrenaliny i noradrenaliny z następczym skurczem naczyń krwionośnych i przyspieszeniem rytmu serca. Występuje euforia i podwyższenie progu bólowego.
  2. Centralizacja - krążenie przesuwa się w stronę narządów chronionych (serce, płuca, mózg) kosztem ukrwienia skóry, przewodu pokarmowego i mięśni. Występuje bladość powłok, oziębienie i poty.
  3. Zmiany metaboliczne - jest to faza zagrażająca życiu. W wyniku ciągłego niedoboru tlenu mitochondria nie syntetyzują ATP, pojawią się też dysfunkcje łańcucha oddechowego, w wyniku czego rośnie liczba uwalnianych wolnych rodników, które uszkadzają błonę komórkową i inne organella. Komórki niedotlenione przechodzą na metabolizm beztlenowy, którego produktem jest kwas mlekowy powodujący kwasicę metaboliczną. Wskutek zastoju krążenia (wazomocja) nasilają się procesy agregacji.
  4. Faza nieodwracalna - występuje krytyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, agregacja erytrocytów (w postaci rulonów), agregacja płytek krwi i wykrzepianie wewnątrznaczyniowe. Występują płuca i nerki wstrząsowe (skąpomocz lub bezmocz, obrzęk płuc).

Należy zwrócić uwagę, że wstrząs jest złożonym i ciągłym procesem, nie ma wyraźnych granic między poszczególnymi etapami.

 

Odrębnym zagadnieniem jest wyróżnienie etapów odwracalnego i nieodwracalnego wstrząsu. Ze względu na brak jakichkolwiek kryteriów pozwalających na ustanowienie granicy między jednym a drugim podział taki może mieć znaczenie tylko w klasyfikacji wyników leczenia.

Objawy

Ponownie - ze względu na złożoną patofizjologię trudno ustalić objawy charakterystyczne dla wstrząsu. Prawidłowe lub podwyższone ciśnienie tętnicze krwi nie wyklucza rozwijającego się wstrząsu, podobnie jak brak cech centralizacji krążenia czy sinicy. Generalnie podejrzenie wstrząsu można wysunąć jedynie na podstawie dysfunkcji narządów spowodowanej niedotlenieniem, z których w warunkach pozaszpitalnych zastosowanie mogą mieć:

 
  • zaburzenia świadomości
  • niska produkcja moczu
  • hiperwentylacja
  • znaczne osłabienie

Inne obserwowane objawy:

  • Wstrząs hipowolemiczny
    • niepokój, zaburzenia świadomości związane z niedokrwieniem i niedotlenieniem mózgu;
    • bladość skóry;
    • spadek ciśnienia krwi spowodowany zmniejszeniem objętości krwi krążącej;
    • szybki i słaby puls spowodowany zmniejszonym przepływem krwi i tachykardią;
    • pocenie się i hipotermia - wynika ze skurczu naczyń skórnych i uruchomienia czynności gruczołów potowych;
    • niska produkcja moczu spowodowana skurczem naczyń nerkowych;
    • hiperwentylacja;
    • pragnienie i suchość w ustach (duże zapotrzebowanie na płyn);
    • zmęczenie;
    • wymioty, biegunki.
  • Wstrząs kardiogenny dodatkowo może charakteryzować się spłyceniem oddechu, acetonowym zapachem z ust, bełkotliwą mową, bólem w klatce piersiowej, zataczaniem się.
  • Wstrząs anafilaktyczny - dodatkowo miejscowe obrzęki, często w okolicach twarzy oraz trudności z oddychaniem z powodu opuchlizny gardła.

Poza typowym wstrząsem hipowolemicznym rozpoznanie wstrząsu oraz różnicowanie pomiędzy jego rodzajami możliwe jest tylko w warunkach szpitalnych.

Postępowanie przedszpitalne

Wstrząs jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i w każdym przypadku podejrzenia jego wystąpienia należy wezwać pomoc medyczną. Chorego nie należy na własną rękę transportować do szpitala (jeśli nie ma karetki, można w ostateczności podjąć ten krok). Nie należy podawać choremu żadnych leków ani płynów doustnie. We wstrząsie hipowolemicznym spowodowanym krwawieniem zewnętrznym spróbować zatamować lub ograniczyć krwawienie. Czynności te nie mogą jednak w żaden sposób opóźnić wezwania wykwalifikowanej pomocy medycznej (pogotowie ratunkowe). Należy nadto okryć poszkodowanego, by było mu ciepło i zapewniać wsparcie psychiczne. Po udzieleniu pomocy, takiej jak zatamowanie krwawienia, należy podnieść jego nogi i położyć mniej więcej pod kątem 30 stopni do podłoża (unieść nogi chorego do góry, jeśli nie są złamane, podłożyć pod nie wałek z koca/krzesło itp.) i przykryć rannego kocem (najlepiej ratowniczą folią termiczną). Przy wstrząsie kardiogennym (każdy pacjent z bólem w klatce piersiowej) ułożenie chorego powinno być następujące: pozycja półsiedząca podparta, w miejscu umożliwiającym podjęcie natychmiast zabiegów ratujących życie (resuscytacja).


Hipotermia

 

Hipotermia czyli ochłodzenie organizmu - dolegliwość, w wyniku której temperatura ciała (u ludzi) spada poniżej bezwzględnego minimum normy fizjologicznej czyli 36 °C. Stan taki jest spowodowany zbyt szybkim ochładzaniem organizmu w stosunku do jego zdolności wytwarzania ciepła. Najczęściej jest to spowodowane działaniem zimnego powietrza a zwłaszcza zimnej wody i/lub zahamowaniem procesów przemiany materii. Przechłodzenia i odmrożenia zdarzają się również w temperaturze powyżej 0 °C.

Czynniki otoczenia sprzyjające hipotermii

Stała temperatura ciała utrzymuje się dzięki termoregulacyjnym zdolnościom organizmu. Woda przewodzi ciepło znacznie lepiej i ochładza organizm 20 razy szybciej niż powietrze. Organizm nie jest w stanie zniwelować tak wielkiej utraty ciepła. W literaturze spotyka się bardzo różne oszacowania czasu przeżycia w zimnej wodzie. W wodzie o temperaturze poniżej 10 °C można przeżyć tyle minut, ile wynosi temperatura wody: np. 4 minuty w wodzie o temp. 4 °C. Niezwykle istotny jest również ogólny stan organizmu, zmęczenie (np. po przepłynięciu jakiegoś odcinka), głód, niedawno przebyta choroba. Niska temperatura powietrza, szczególnie w połączeniu z silnym wiatrem również przyczyniają się do wychłodzenia organizmu. Wiatr o sile 3 stopnie skala Beauforta daje ten sam efekt, co obniżenie temperatury o 5-10 °C, natomiast wiatr o sile ponad 7 stopni Beauforta daje ten sam efekt, co temperatura niższa nawet o 20;°C przy bezwietrznej pogodzie. Ponadto na wietrze występuje efekt tzw. "windchill", polegający na przyspieszonym parowaniu powierzchni skóry, co dodatkowo ochładza organizm. W komfortowych warunkach stała temperatura utrzymywana jest w obrębie całego organizmu, w sytuacji krytycznej system termoregulacji ogranicza się do "ochrony" korpusu i głowy, ograniczając dopływ krwi do nadmiernie ochładzanych kończyn.

Stadia wychłodzenia

1. Okres obronny, gdy temperatura centrum ciała wynosi 34-36 °C, skóra jest blada i zimna, występuje "gęsia skórka", wargi są sine, tętno i oddech przyśpieszone. Podstawowym, najwcześniejszym objawem wychłodzenia są dreszcze. Organizm reaguje w ten sposób, gdy nie jest w stanie utrzymać normalnej temperatury ciała i stara się wygenerować więcej ciepła przez ruch. Pierwsze skutki wychłodzenia to stopniowe osłabienie całego ciała. Gdy dreszcze ustają, to sytuacja jest już poważna. Najpierw traci się siły w częściach ciała oddalonych od tułowia, w rękach i nogach. Stopniowo ogólne osłabienie przechodzi w zdrętwienie, któremu mogą towarzyszyć skurcze. W stanie hipotermii wszystkie procesy życiowe ulegają zwolnieniu (np. zmniejsza się zużycie tlenu w procesach biochemicznych, a tym samym maleje zapotrzebowanie na tlen) i następuje obniżenie efektywności mechanizmów obronnych. Zwiększa się też ryzyko zaistnienia wypadku. Intensywność fizycznych symptomów zależy od indywidualnej odporności człowieka więc podane temperatury należy traktować orientacyjnie. Ogólnie, gdy temperatura ciała obniża się to objawy się nasilają.

  • Łagodne objawy (34-35 °C)
(osoba wciąż jest w stanie sobie pomóc):
    • uczucie marznięcia,
    • zimne ręce i stopy,
    • drżenie mięśni,
    • osłabienie ramion i nóg
    • zawroty głowy,
    • dezorientacja i niepokój,
  • Umiarkowane objawy (30-34 °C)
(osoba nie jest w stanie sobie pomóc):
    • wzmocnione objawy takie jak powyżej, a ponadto:
    • ból z zimna,
    • brak wrażliwości na bodźce,
    • skurcze mięśni,
    • utrata poczucia czasu i zachowania energii,
    • apatyczne zachowanie i zaburzenia świadomości.

Hipotermia wpływa na zdolność właściwej oceny sytuacji. Łatwo przeoczyć moment, kiedy tracimy orientację i wtedy musimy liczyć na inne osoby, które mogą zauważyć nasze irracjonalne zachowania i spowolnione reakcje. Jeżeli oziębianie postępuje dalej, dezorientacja przechodzi w zobojętnienie, szczególnie niebezpieczne ponieważ ofiara przestaje interesować się własnym losem.

 

2. Stadium wyczerpania, gdy temperatura centrum ciała wynosi 27-34 °C, ustaje drżenie z zimna, pojawia się kurczowe drętwienie mięśni, oddech staje się wolniejszy i bardziej powierzchowny, występują przerwy w oddychaniu, zwalnia również tętno i pojawiają się zaburzenia rytmu, zanika odczuwanie bólu, następuje apatia, człowiek zapada w sen, poniżej temperatury 30 °C następuje utrata przytomności i całe ciało staje się zimne,

  • Ostre objawy (28-30 °C)
(ofiara w średnim lub złym stanie):
    • zmniejszenie drżenia lub jego ustanie,
    • wzrastająca sztywność mięśni,
    • postępująca utrata świadomości,
    • poszkodowany przypomina pijanego; bełkot, niezborność ruchowa, może nie pozwolić sobie pomóc,
  • Krytyczne objawy (poniżej 28 °C):
    • utrata świadomości,
    • stan ogólny przypominający śmierć,
    • nikłe lub niewyczuwalne oddychanie,
    • puls wolny i słaby lub niewyczuwalny,
    • brak reakcji źrenic na światło, spowodowany niedotlenieniem mózgu,
    • zimna skóra, przyjmująca sino-zielony kolor.

3. Letarg - przy obniżeniu temperatury o ok. 10 °C w stosunku do temperatury normalnej dochodzi do głębokiej utraty przytomności. Gdy temperatura ciała spadnie poniżej 25 °C, istnieje duże ryzyko zgonu w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca. Kurczowe zdrętwienie mięśni ustępuje wiotkiemu porażeniu, brak przytomności, sztywne źrenice, brak ruchów oddechowych, tętno niewyczuwalne, jeżeli najpóźniej w tym okresie nie przystąpi się do reanimacji, następuje zgon.

Reguły związane z udzielaniem pomocy

Podczas opieki nad wychłodzonym człowiekiem obowiązuje ogólna zasada: unikać wszelkich zbędnych ruchów poszkodowanego. Im wyższy stopień hipotermii, tym bardziej trzeba na to uważać. Przy obniżonej temperaturze ciała organizm pracuje mało wydajnie i ledwie utrzymuje krążenie krwi w sercu, płucach i mózgu. Nawet nieznaczne ruchy, powodują przepływ ciepłej jeszcze krwi z tułowia w wyziębione kończyny. Powrót zimnej krwi do środka ciała (tzw. "afterdrop") może doprowadzić do ostatecznego załamania się czynności życiowych i zahamowania krwiobiegu. Zawsze:

  • przyjmuj, że nastąpiło wyziębienie organizmu, gdy ofiara znajduje się w zimnej wodzie więcej niż 10-15 minut,
  • bądź przy ofierze, lecz nie drażnij jej - szorstkie postępowanie może spowodować zatrzymanie akcji serca,
  • obserwuj, czy ofiara nie wymiotuje i bądź gotów jej pomóc, aby się nie zadławiła,
  • ignoruj prośby typu "Zostawcie mnie w spokoju, nic mi nie jest." - ofiara jest w poważnych kłopotach, kontynuuj obserwację ofiary,
  • chroń ofiarę przez dłuższy okres aż do pełnego odzyskania sił lub przyjazdu pomocy medycznej.

Pamiętaj:

  • pierwsza pomoc w umiarkowanych i krytycznych przypadkach to przede wszystkim ogrzanie by ustabilizować temperaturę, następnie powinno nastąpić powolne, samoistne ogrzanie się ciała; gwałtowne ogrzewanie, takie jak gorąca kąpiel lub prysznic może być fatalne w skutkach (w najlepszym wypadku może spowodować komplikacje), temperatura ciała podczas ogrzewania zmienia się wolniej niż temperatura skóry,
  • potrzeba wielu godzin by temperatura ciała wróciła do normy
  • nie poddawaj się, nawet jeżeli ofiara jest w stanie krytycznym i pomoc wydaje się niemożliwa,
  • ratowanego jak najszybciej należy przenieść w miejsce osłonięte od wiatru, do suchych, przewiewnych i ciepłych warunków i stopniowo zacząć ogrzewać. Traktować delikatnie, zdjąć przemoczone ubranie (pociąć jeżeli konieczne). Łagodnie ogrzewać plecy, szyję, głowę. Przykryć poszkodowanego śpiworem lub kocami, odizolować od zimna - również szyję i głowę.

Poza tym w zależności od stopnia wychłodzenia należy:

  • łagodne objawy - Poszkodowany jest w pełni przytomny, należy go bez zbędnego poruszania rozebrać, ułożyć w śpiworze, zawinąć dodatkowo w płachtę ratunkową, podawać ciepłe, słodkie napoje (nie wolno podawać jakiegokolwiek alkoholu!), ostrożnie wysuszyć (nie nacierając ręcznikiem ani nie masując, aby nie prowokować przepływu krwi z głębi ciała do naczyń podskórnych), ułożyć w pozycji bocznej ustalonej. Oczywiście, jeżeli tylko istnieje taka możliwość, należy szukać schronienia w ogrzanych pomieszczeniach i pozostać tam przez kilka godzin. Ponadto przyłożyć zewnętrzne, łagodne źródła ciepła do głowy, pleców, szyi i ud - nie wolno pozwolić temperaturze na opadanie, lecz trzeba unikać gwałtownego ogrzewania.
  • Umiarkowane objawy - U poszkodowanego pojawia się apatia i sztywność mięśni. Nie należy go rozbierać. Poza tym trzeba postępować tak, jak przy pierwszym stadium choroby, tylko ułożyć ofiarę z podkurczonymi kończynami, co może zapobiec spadkowi temperatury ciała o kolejne stopnie. Podczas transportu unikać ułożenia w pionie, bezpieczna jest tylko pozycja leżąca. Można podawać ciepły płyn, jedynie gdy poszkodowany jest przytomny i jest w stanie go wypić. Jeżeli to możliwe należy zaprowadzić ofiarę do lekarza.
  • Ostre i krytyczne objawy - Poszkodowany traci przytomność. Należy postępować tak, jak przy umiarkowanych objawach, ale nie wlewać do ust żadnych płynów i nie podawać jedzenia. Tylko pomoc medyczna i kliniczna może zapewnić przeżycie. Badanie tętna osoby nieprzytomnej będącej w hipotermii powinno trwać przez 1 minutę. W przypadku stwierdzenia braku tętna powinno się przez pierwsze 3 minuty prowadzić tylko wentylację (w celu ogrzania ciała od wewnątrz), a następnie powtórzyć badanie tętna, również przez 1 minutę. W przypadku potwierdzenia braku tętna lub gdy nastąpi zatrzymanie oddechu, należy niezwłocznie rozpocząć reanimację. Mocno wychłodzone komórki potrzebują dużo mniej tlenu i substancji odżywczych niż normalnie. Powracają do życia także bardzo powoli. Człowieka w skrajnej hipotermii często trudno odróżnić od martwego. Bardzo istotne jest, aby nie rozpoczynać reanimacji zbyt wcześnie, to znaczy, zanim nie stwierdzi się zatrzymania oddechu lub krążenia.

Wykorzystanie hipotermii

Ze względu na to, że hipotermia znacznie spowalnia metabolizm, znalazła zastosowanie w medycynie. Kontrolowana hipotermia umożliwia przeprowadzanie operacji takich jak przeszczep serca. Obniżenie temperatury ciała do 32-34 °C na 12-24 godziny stosuje się w przypadku zatrzymania akcji serca[1]. Zwiększa to przeżywalność pacjentów i poprawia ich stan neurologiczny. Taką terapię coraz częściej stosuje się w szpitalnych oddziałach ratunkowych oraz na oddziałach intensywnej opieki medycznej.

Głęboka hipotermia

Mając na celu zmniejszenie zapotrzebowania na tlen praktycznie do zera, badano możliwość poddania zwierząt ciepłokrwistych głębszej hipotermii i stwierdzono, ze możliwe jest oziębienie małych zwierząt do 0 °C, a nawet poniżej, z następowym powrotem do stanu prawidłowego. Andius (1951) stwierdził, że 20% szczurów odzyskiwało świadomość po oziębianiu do temperatur nieco powyżej 0 °C. W późniejszych badaniach uzyskał powrót do świadomości u 75%-100% szczurów po oziębieniu ich do temperatury nieco powyżej 0 °C oraz zatrzymaniu akcji serca i czynności oddechowych na ok. godzinę. Chomiki lepiej tolerowały ten stan - co pozwalało na utrzymanie ich w hipotermii przez ok. 7 godzin. Możliwość stosowania głębokiej hipotermii u ludzi, potwierdzili badacze Drew, Keen i Benazon (1959). Stwierdzili oni, że niedokrwienie mózgu u ludzi znoszone było przez 45 minut w temperaturze 13 °C.


Udar cieplny

Udar słoneczny inaczej też porażenie słoneczne lub udar cieplny - stan chorobowy wywołany przegrzaniem organizmu, najczęściej głowy i karku, przez działanie słonecznego promieniowania ultrafioletowego. Może też powstać podczas przebywania w dusznej, wilgotnej i gorącej atmosferze lub przy nadmiernym wysiłku fizycznym. Polega na nagromadzeniu się zbyt dużej ilości ciepła w organizmie i zaburzeniu regulacji cieplnej organizmu. W takich warunkach zdolność naturalnego ochładzania się organizmu przez pocenie znacznie spada, więc zmniejsza się oddawanie ciepła do otoczenia. Szczególnie predysponowane są osoby starsze oraz dzieci gdyż mają one w sposób naturalny niezbyt dobrze działającą termoregulację. Narażone są także osoby cierpiące na cukrzycę, choroby serca, osoby otyłe i przyjmujące leki antyhistaminowe, moczopędne, antydepresyjne i rozszerzające naczynia a także osoby pod wpływem alkoholu.

Objawy

  • ogólne osłabienie organizmu
  • przyspieszony puls
  • gorączka
  • suchość skóry
  • podwyższenie ciśnienia krwi
  • ogólne wyczerpanie
  • wymioty i nudności
  • dreszcze
  • bóle i zawroty głowy
  • zaburzenia psychiczne
  • możliwe zaburzenia świadomości
  • utrata przytomności
  • oparzenia skóry I lub II stopnia
  • wysoka temperatura ciała przekraczająca 39°C lub więcej
  • gorąca, zaczerwieniona skóra czasem pokryta bąblami - brak pocenia

Pierwsza pomoc

  • osobę u której jest podejrzenie udaru słonecznego należy umieścić w pozycji półsiedzącej w zacienionym miejscu z dostępem świeżego powietrza i stosować zimne lub wilgotne okłady na głowę
  • podawać chłodne napoje ale nie należy podawać: alkoholu, kawy czy herbaty
  • wskazana jest chłodna kąpiel zamiast prysznica
  • u osób nieprzytomnych zastosować pozycję boczną ustaloną i wezwać pogotowie
  • w przypadku braku oddechu stosować sztuczne oddychanie, aż do przybycia lekarza

Leczenie skutków ubocznych

  • zimne, wilgotne okłady na głowę przez 10 minut, 3-4 razy dziennie przez 2-3 dni
  • unikać słońca przez kilka dni - jak długo, to zależy od stopnia oparzenia
  • smarować delikatnie poparzone miejsca kremami nawilżającymi, 1% roztworem octu winnego, jogurtem lub maślanką, kremami z dodatkiem aloesu
  • jeżeli rozerwane bąble uległy zakażeniu i zaczynają ropieć, zgłosić się niezwłocznie do lekarza

Ochrona przed udarem słonecznym

W zależności od wrażliwości skóry pierwszy kontakt ze słońcem nie powinien być dłuższy niż 5-20 minut. Niektóre leki (antydepresyjne, moczopędne i antykoncepcyjne) wzmagają wrażliwość na słońce. Należy unikać słońca pomiędzy 11 a 15 gdyż wtedy grzeje najmocniej, polecane są jasne ubrania, nakrycie głowy i okulary słoneczne z filtrem nie przepuszczającym promieni ultrafioletowych.

Zobacz też


Oparzenie

Oparzenie w drugim dniu po wrzącym płynie

Oparzenie w drugim dniu po dotknięciu rozgrzanej patelni

Oparzenie (łac. combustio) - uszkodzenie skóry i w zależności od stopni oparzenia także głębiej położonych tkanek lub narządów wskutek działania ciepła, żrących substancji chemicznych (stałych, płynnych, gazowych), prądu elektrycznego, promieni słonecznych - UV, promieniowania (RTG, UV i innych ekstremalnych czynników promiennych). Przy rozległych oparzeniach ogólnoustrojowy wstrząs może doprowadzić do zgonu.

 

Głębokość oparzenia - wyrażana w stopniach ocena stopnia uszkodzenia tkanek spowodowanych oparzeniem. Stwierdzenie głębokości oparzenia bezpośrednio po urazie może być trudne - niekiedy pełna ocena głębokości oparzenia jest możliwa dopiero po 4-5 dniach.


Podział oparzeń w zależności od głębokości

Schemat oparzeń skóry ilustrujący głębokość uszkodzeń

Wyróżnia się I, II (zazwyczaj dzielony na stopień IIA i IIB) i III stopień głębokości oparzenia. Czasem w obrębie oparzeń III stopnia wyróżnia się IV stopień obejmujący najgłębsze oparzenia.

Oparzenie I stopnia

Obejmuje tylko naskórek, objawami są zaczerwienienie skóry i ból. Po 2-3 dniach następuje mocne swędzenie oparzonego obszaru.

Objawy ustępują po kilku dniach bez pozostawienia blizn.

Oparzenie II stopnia powierzchowne (IIA)

Obejmuje naskórek i część skóry właściwej, pojawiają się pęcherze z surowiczym płynem, goi się w ciągu 10-21 dni, nie pozostawia blizn.


Rozwój oparzenia drugiego stopnia z zakażeniem:

Oparzenie II stopnia głębokie (IIB)

Obejmuje naskórek i pełną grubość skóry właściwej z przydatkami. Skóra jest biała z czerwonymi punktami w okolicy cebulek włosowych. Bolesność mniejsza niż w przypadku oparzenia w stopniu IIA ze względu na uszkodzenie zakończeń nerwowych. Goi się przez kilka tygodni, pozostawia blizny.

Oparzenie III stopnia

Oparzenie III stopnia

Martwica obejmuje skórę właściwą wraz z naczyniami i nerwami skórnymi wraz z podskórną tkanką tłuszczową. Skóra przyjmuje barwę od perłowo białej, przez białoszarą do brunatnej, jest twarda i sucha. Goi się długo i zazwyczaj wymaga przeszczepu. Pozostawia widoczne blizny.

Oparzenie IV stopnia

Martwica sięga tkanek głębiej położonych. Obejmuje mięśnie, ścięgna, kości. W najcięższych przypadkach tego typu oparzeń cechą charakterystyczną jest zwęglenie oparzonej części ciała. Czasami nie wyróżnia się odrębnego IV stopnia i wszystkie oparzenia tego typu zalicza się do oparzeń III stopnia. Czasami także rozróżnia się oparzenia IV stopnia, gdzie martwica obejmuje mięśnie, V stopnia, gdzie martwica sięga do kości i VI stopnia, gdzie martwica obejmuje całą kość.

Ocena powierzchni

Reguła dziewiątek Wallace'a

Reguła ta służy do orientacyjnego określenia oparzonej powierzchni ciała. Pozwala przy uwzględnieniu głębokości oparzeń ustalić ciężkość urazu. Powierzchnia głowy, każdej z kończyn górnych stanowi 9% powierzchni ciała. Powierzchnia przednia tułowia to 18% (9% powierzchnia brzucha oraz 9% powierzchnia klatki piersiowej). Powierzchnia tylna tułowia stanowi również 18% powierzchni ciała. Powierzchnia każdej kończyny dolnej to odpowiednio 18%. Powierzchnia krocza 1%.

Reguła dłoni

Reguła ta służy do oceny rozległości oparzeń ciała u osób dorosłych. Wg niej powierzchnia dłoni osoby oparzonej odpowiada 1% łącznej powierzchni jej ciała.

Reguła piątek

Reguła ta ma zastosowanie do oceny rozległości oparzeń u niemowląt. Wg niej powierzchnia głowy, przodu i tyłu tułowia stanowi po 20% powierzchni ciała. Na każdą kończynę przypada 10% ogólnej powierzchni.

Metody tabelaryczno-diagramowe

Do oceny służą gotowe tabele i diagramy zawierające informacje o dokładnej powierzchni różnych części ciała u osób w poszczególnych grupach wiekowych (czasem także dodatkowe dane korygujące zależne np. od budowy ciała pacjenta). Rozwiązania te pozwalają na dokładną ocenę powierzchni oparzenia i są stosowane przede wszystkim w ośrodkach leczenia oparzeń.

Ocena ciężkości oparzeń

Oparzenia dzielą się na lekkie, średnio ciężkie i ciężkie. Aby dokładnie ocenić uraz należy uwzględnić głębokość i powierzchnię oparzenia.

Głębokość oparzeniaLekkieŚrednio ciężkieCiężkie
I i II stopień <15% 15-30% >30%
III stopień <5% 5-15% >15%

Właściwie udzielona pomoc w przypadku oparzenia

  • Przemywamy skórę czystą, chłodną (nie lodowatą) wodą przez 20 minut lub do ustania bólu a następnie zakładamy wilgotny opatrunek z jałowej gazy i delikatnie nakładamy bandaż. Przy oparzeniu jamy ustnej poszkodowany powinien ssać kawałki lodu, lub płukać gardło zimną wodą;
  • wzywamy pogotowie gdy oparzenie:
    • I stopnia obejmuje 30% powierzchni ciała,
    • II stopnia obejmuje 20% powierzchni ciała,
    • III stopnia obejmuje 5-10% powierzchni ciała.

Najczęściej popełnianym błędem jest stosowanie na oparzoną skórę wszelkiego rodzaju maści lub płynów oraz przekłuwanie pęcherzy.

Nie zdejmujemy ubrania z miejsca oparzenia w przypadku przywarcia do skóry.

Bibliografia


 

Krwotoki

Krew jest płynem ustrojowym, który za pośrednictwem całej sieci naczyń tętniczych i żylnych dociera do niemal każdej komórki ciała, zapewniając im nieustanne dostawy składników odżywczych oraz tlenu, a usuwając z nich niektóre z produktów przemiany materii, jak np. dwutlenek węgla.

W ciele człowieka krąży średnio ok. 60 - 80 ml krwi na kilogram masy ciała. Oznacza to, że przeciętna dorosła osoba posiada w organizmie mniej więcej 6 l krwi.

Przerwanie ciągłości naczyń krwionośnych, na skutek przecięcia, zadrapania, przekłucia itp., prowadzi do wypływu krwi. W zależności od tego jakiego rodzaju  naczynie krwionośne zostanie uszkodzone wyróżnić możemy trzy podstawowe rodzaje krwotoków.

Krwotok tętniczy

Najpoważniejszy i przeważnie zagrażający życiu osoby poszkodowanej, wymagający szybkiej pomocy. Dochodzi do niego w wyniku uszkodzenia tętnicy. Wypływ krwi z rany ma charakter pulsacyjny, często chlustający - zsynchronizowany z uderzeniami serca. W wielu źródłach podaje się, iż krew tętnicza ma kolor jasnoczerwony, dla osób niedoświadczonych jest to jednak cecha trudna do ocenienia.

Krwotok żylny

Jest wynikiem uszkodzenia naczyń żylnych. Jeśli uszkodzona zostanie duża żyła może być równie niebezpieczny dla życia jak krwotok tętniczy. Wypływ krwi jest równomierny i stały. Krew ma odcień ciemnej czerwieni.

Krwotok włośniczkowy

Dochodzi do niego najczęściej w wyniku otarcia skóry. Spowodowany jest uszkodzeniem naczyń włosowatych. W tym przypadku krew powoli sączy się z rany i daje się łatwo zatamować. Tego typu krwawienia nie niosą ze sobą bezpiśredniego zagrożenia życia.

 

Postępowanie przy krwotoku

 

 

Bezpieczeństwo
Przede wszystkim zadbać musimy o własne bezpieczeństwo stosując środki ochrony osobistej - rękawiczki to niezbędne minimum. Krew może być nośnikiem wielu niebezpiecznych drobnoustrojów.

 

 

 

 

 

Ucisk bezpośredni
Do krwawiącej rany przykładamy sterylny opatrunek i uciskamy miejsce krwawienia. Spowoduje to zmniejszenie lub całkowite zamknięcie światła uszkodzonego naczynia krwionośnego i zmniejszy wypływ krwi.

Uniesienie kończyny
Jeśli krwotok dotyczy jednaj z kończyn, stale uciskając unosimy ją ponad poziom serca. Utrudni to krwi dotarcie do uszkodzonego fragmentu naczynia i zmniejszy krwawienie.

 

 

 

 

Opatrunek uciskowy
W przypadku obfitego krwotoku, zwłaszcza gdy jest to krwotok tętniczy konieczne jest założenie opatrunku uciskowego.
W tym celu na ranę kładziemy jałową gazę, a na nią zwinięty w rolkę bandaż. Następnie taki opatrunek obwiązujemy ciasno drugim bandażem dozując odpowiedni ucisk na ranę. Opatrunek powinien ściśle przylegać do rany, jednak nie na tyle mocno by zablokować krążenie. Objawiać się to może bladością lub zasinieniem części ciała, do której odcięty został dopływ krwi.

 

 

 

 

Jeśli opatrunek zaczyna przesiąkać...
Nie zdejmujemy go. Może to spowodować uszkodzenie powstałego do tej pory skrzepu i otworzyć ranę na nowo. W miarę przesiąkania opatrunków, należy po prostu dokładać kolejne jego warstwy.

Nie stosujemy opasek uciskowych.
W pierwszej pomocy nie zaleca się stosowanie opasek uciskowych, gdyż skutki uboczne ich założenia okazały się przeważać nad zaletami. Zastosowanie opasek dopuszczalne jest tylko w kilku wyjątkowych sytuacjach.


Zadławienie

Zadławienie to sytuacja, w której do dróg oddechowych dostaje się ciało obce częściowo lub całkowicie je blokując. Stanowi to oczywiście sytuacje zagrożenia życia, która wymaga udzielenia natychmiastowej pomocy ze strony świadków zdarzenia. Upośledzona wentylacja płuc doprowadzi bowiem szybko do hipoksji - czyli niedotlenienia organizmu, czego efektem końcowym będzie śmierć przez uduszenie.

Problem zadławień dotyczy przede wszystkim dzieci oraz osób w podeszłym wieku.

W pierwszym przypadku spowodowane jest to powszechnie znanym zwyczajem "smakowania" różnych rzeczy przez maluchy. Małe przedmioty są przez nie często połykana i równie często zamiast do przewodu pokarmowego trafiają do dróg oddechowych.

U osób starszych natomiast odruch połykania jest niekiedy upośledzony, przez co dochodzić może do uwięźnięcia kęsów pokarmu lub tabletek w świetle dróg oddechowych.

 

Niedrożność dróg oddechowych spowodowaną ciałem obcym podzielić można na dwie kategorie.

Pierwszą z nich jest niedrożność częściowa. Dochodzi do niej w sytuacji gdy ciało obce jest na tyle małe, lub utknie na tyle wysoko, że blokuje tylko częściowo przepływ powietrza do płuc. Objawami charakterystycznymi dla tego typu zadławienia jest uporczywy kaszel, problemy z oddychaniem, ewentualnie świsty, charczenia w czasie wdychania lub wydychania powietrza. Osoba poszkodowana może niekiedy mówić, lecz są to przeważnie pojedyncze słowa przerywane kaszlem. Pomimo, że sytuacja ta nie jest jeszcze sytuacją krytyczną, wymaga przeważnie pomocy ze strony świadków.

Drugą kategorię stanowi niedrożność całkowita, kiedy ciało obce zupełnie zamyka dopływ powietrza do płuc. Niemożliwy jest zarówno wdech, jak i wydech. Osoba której to dotyczy nie ma możliwości powiedzenia czegokolwiek. Jedynym sposobem zakomunikowania nam, że się dusi są gesty.

Niezależnie od miejsca na świecie i kultury istnieje jeden uniwersalny i jednoznaczny odruch jaki wykonują dławiące się osoby, widoczny na zdjęciu obok. W celu upewnienie się, czy dobrze zrozumieliśmy sytuację, dobrze jest się jednak upewnić zadając proste pytanie "Czy się zadławiłeś?". Zajmuje to chwilę, a nam jak i osobie poszkodowanej daje okazję potwierdzenia sytuacji.
Tego typu niedrożność stanowi oczywiście bezpośrednie zagrożenie życia poszkodowanego i wymaga pilnej pomocy świadków, bowiem w błyskawicznym tempie dochodzi do niedotlenienia, utraty przytomności i śmierci.

Zapraszam do zapoznania się z dalszymi częściami niniejszego rozdziału, gdzie opisane zostaną konkretne metody postępowania w sytuacji zadławienia.

 

Postępowanie w przypadku zadławienia osoby dorosłej

Kiedy jesteśmy świadkami sytuacji, w której zachowanie jednej z osób wskazywać może, na to iż się zadławiła powinniśmy w pierwszej kolejności upewnić się czy dobrze oceniliśmy sytuację. Zwracamy się do poszkodowanego z pytaniem czy się zadławił i potrzebuje pomocy.

 

Częściowa niedrożność dróg oddechowych

Jeśli osoba poszkodowana kaszle, łapie krótkie oddechy, może mówić pojedynczymi słowami lub wydawać jakiekolwiek dźwięki, świadczy to o tym, że niedrożność dróg oddechowych jest tylko częściowa.

Nasz rola w tym wypadku sprowadza się do pochylenia poszkodowanego do przodu i zachęcania go do kaszlu. Kaszel jest naturalną formą obrony organizmu. Powoduje wzrost ciśnienia w drogach oddechowych, które ma spowodować usunięcie z nich ciała obcego. Jeżeli kaszel jest nieefektywny, tzn. nie przynosi rezultatu i osobie poszkodowanej zaczyna brakować powietrza, lub też ciało obce przesunęło się dalej, blokując całkowicie światło dróg oddechowych, przejść musimy do bardziej zaawansowanych czynności.

 

Całkowita niedrożność dróg oddechowych

Jak stwierdziliśmy już we wstępie, sytuacja ta stanowi zagrożenie życia poszkodowanego i wymaga szybkiej reakcji ze strony świadków zdarzenia.

Pomoc zaczynamy od pochylenia dławiącej się osoby do przodu i wykonaniu nadgarstkiem do 5 uderzeń pomiędzy jej łopatki. Uderzenia powinny być zdecydowane. Nie należy jednak przy tym przesadnie wykorzystywać całą swoją siłę, aby nie doprowadzić do dodatkowych obrażeń wywołanych uderzeniami. Podczas tej czynności kontrolujemy uważnie, czy przyniosła jakikolwiek rezultat i ciało obce odblokowało drogi oddechowe.

 

Jeżeli uderzenia okazały się bezskuteczne, kolejnym rokiem jest wykonanie do 5 uciśnięć nadbrzusza. Manewr ten, funkcjonujący do niedawna pod nazwą rękoczynu Heimlicha, znany jest powszechnie z różnego rodzaju filmów, jak chociażby popularna "Pani Doubtfire".

W celu jego wykonania, należy stanąć za dławiącą się osobą, objąć go obiema rękoma wokół talii. Następnie musimy odnaleźć nadbrzusze - będzie to miejsce mniej więcej pomiędzy pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym - czyli dolną częścią mostka, gdzie zbiegają się żebra. Zaciskamy dłoń w pięść i obejmujemy ją drugą dłonią. Odginamy ramiona i łokcie na zewnątrz by nie uciskać klatki piersiowej, po czym silnie pociągamy nasze splecione dłonie do siebie i ku górze. Czynność te powtarzamy do 5 razy, kontrolując czy ciało obce nie zostało uwolnione.

 

Jeżeli po 5 próbach nie uzyskaliśmy rezultatu, powinniśmy powrócić do 5 uderzeń między łopatki. Uderzenia i uciski nadbrzusza kontynuujemy do momentu uwolnienia ciała obcego lub utraty przytomności przez poszkodowanego.

Po każdym uderzeniu między łopatki jak i uciśnięciu nadbrzusza kontrolujemy czy przyniosło to pozytywny rezultat. Naszym celem jest usunięcie ciała obcego z dróg oddechowych a nie wykonanie wszystkich 5 uderzeń czy uciśnięć. Jeśli po pierwszym lub drugim uderzeniu/uciśnięciu poszkodowany zaczął oddychać, nie ma sensu kontynuować rękoczynów.

W przypadku kobiet w ciąży uciski nadbrzusza nie są wskazane i wymagają pewnych modyfikacji, ze względu na duże prawdopodobieństwo uszkodzenia płodu. Więcej na ten temat w kolejnym artykule...

 

Gdy osoba dławiąca się straci przytomność

Kiedy pomimo naszych starań nie uda się nam usunąć ciała obcego z dróg oddechowych i poszkodowany straci przytomność, należy ostrożnie położyć go na ziemi. Jeśli do tej pory nikt nie wezwał pogotowia, należy uczynić to teraz. Dalsza pomoc polegać będzie na prowadzeniu resuscytacji krążeniowo - oddechowej, opisanej w jdnym z poprzednich rozdziałów. Jedyna różnica polegać będzie na tym, iż przed przystapieniem do uciśnięć klatki piersiowej, wykonac należy 5 prób wykonania oddechu ratowniczego. Po nich prowadzimy już normalnie sekwencję 30 ucisków klatki piersiowej i 2 oddechów ratowniczych, kontrolując czy ciało obce nie przedostało się do jamy ustnej lub gardła.

 

 

 

 

 

 

Postępowanie w przypadku zadławienia niemowlęcia

Zarówno dzieci jak i niemowlęta bardzo często starają się "smokować" wszystko, co jest w ich najbliższym otoczeniu. Stąd też bardzo często stają się ofiarami zadławienia różnymi ciałami obcymi, które nieopatrznie połknęły.

Organizm dziecka jest znacznie bardziej wrażliwy na niedotlenienie, dlatego pomoc w ich wypadku okazuje się być znacznie ważniejsza i pilniejsza niż w przypadku osoby dorosłej.

U niemowląt niedrożność dróg oddechowych rozpoznać jest o wiele trudniej. Osoba dorosła może próbować dawać nam znać gestami, specyficznym zachowaniem, że się dusi. Niemowlęta tak postąpić nie mogą.
Problem sygnalizować mogą różne świsty, charczenia, gwizdy pojawiające się w czasie oddechu. Przy całkowitym zablokowaniu dróg oddechowych dziecko nie będzie w stanie wydać żadnego dźwięku. Może być przy tym pobudzone i niespokojne.
Niewątpliwą oznaką zadławienia będzie zmieniająca się z upływem czasu barwa skóry - czerwoną, siną, bladą...

Dodatkową wskazówką może okazać się otoczenia lub sytuacja w jakiej dziecko znaleźliśmy. W pobliżu mogą znajdować się np. małe części zabawek, albo też zabawka może być niekompletna. To oczywiście tylko przykłady.

Kiedy już znajdziemy się w takiej sytuacji...

W pierwszej kolejności musimy posłać kogoś z najbliższego otoczenia aby wezwał pogotowie ratunkowe.

 

 

 

 

My natomiast powinniśmy położyć niemowlę na brzuchu na swoim przedramieniu, w takim nachyleniu aby główka znalazła się niżej niż tułowie. Główkę podtrzymujemy chwytając palcami za twarde części żuchwy niemowlęcia. W tej pozycji wykonujemy 5 silnych uderzeń w plecy dziecka, między łopatkami.

 

 

 

 

 

 

Jeśli ciało obce nie zostanie usunięte obracamy niemowlę na plecy, przekładając je na drugie nasze przedramię. Wzrokiem sprawdzamy, czy w jamie ustnej lub gardle nie widać ciała obcego. Jeśli nie, nachylamy w tej pozycji dziecko tak aby główka była niżej niż reszta ciała i wykonujemy dwoma palcami wolnej ręki 5 uciśnięć klatki piersiowej. Uciski wykonujemy na środku klatki piersiowej, nieco poniżej linii łączącej sutki.

Cały czas kontrolujemy przy tym, czy ciało obce nie zostało już usunięte.

 

 

 

Jeżeli nasze starania nie przyniosły efektu powtarzamy sekwencje 5 uderzeń między łopatki i 5 uciśnięć klatki piersiowej do momentu usunięcia ciała obcego lub utraty przytomności przez niemowlę.

Jeżeli dziecko straci przytomność, konieczne stanie się rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo - oddechowej, opisanej TUTAJ.

Zasady postępowania możesz pobrać w formie ulotki i wydrukować. Wystarczy kliknąć TUTAJ

 

 
Gdy pacjent jest przytomny:

Zatkanie dróg oddechowych może zdarzyć się osobie przytomnej np. zachłyśnięcie w czasie jedzenia. Długo utrzymujący się bezdech powoduje utratę świadomości, a wskutek niedotlenienia dochodzi do zatrzymania krążenia.Póki pacjent jest przytomny należy nakłaniać go silnego kaszlu. Gdy traci świadomość  wykonać rękoczyn Heimlicha.

Technika rękoczynu Heimlicha

Gdy pacjent jest przytomny:
1.Ratownik stojąc za pacjentem obejmuje go w nadbrzuszu.
2. Jedna dłoń ratownika zwinięta jest w pięść.
3.Pięść oparta jest kciukiem w okolicy pomiędzy pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka pacjenta.
4. Druga dłoń ułożona jest na pięści.


 


 

Ewakuacja z miejsca zagrożeniaChwyt Raudkego

Najbezpieczniejszą metodą ewakuacji ofiary w pojedynkę z pojazdu lub miejsca zagrożenia jest tzw. Chwyt Raudkego. Manewr ten stosuje się tylko w dwóch przypadkach:

- gdy miejsce wypadku stanowi bezpośrednie zagrożenie dla poszkodowanego
- gdy poszkodowany znajduje się w pozycji zagrażającej życiu (np.pozycja siedząca dla osoby we wstrząsie) lub

uniemożliwiającej przeprowadzenie resuscytacji (np.pasażer samochodu).

Jeśli tylko sytuacja tego nie wymaga, należy starać się jak najmniej poruszać poszkodowanego. Unieruchamiamy mu głowę i udrażniamy drogi oddechowe. Podczas ewakuacji pacjenta Chwytem Raudkego trzeba zwrócić uwagę na jak najdokładniejszą stabilizację jego głowy, by pomimo przemieszczania, nie spowodować rozleglejszych urazów kręgosłupa. Manewr Raudkego ratownik wykonuje następująco:

1. staje pewnie za głową poszkodowanego
2. chwyta ramiona poszkodowanego przy karku by ustabilizować jednocześnie głowę
3. podnosi poszkodowanego do pozycji siedzącej i zabezpiecza go przed upadkiem opierając jego plecy na kolanie
4. przekłada ręce pod pachami poszkodowanego, zgina mu jedną rękę i chwyta pewnie za przedramię
5. przenosi ciężar własnego ciała do tyłu i podciąga poszkodowanego na własne udo
6. w celu stabilizacji szyi może podtrzymać głowę pacjenta własną brodą lub jedną ręką (jeśli ma siłę)
7. wycofuje się na zgiętych kolanach, niosąc pacjenta opartego na udzie
8. ransportuje poszkodowanego w bezpieczne miejsce i ostrożnie kładzie (najlepiej na kocu lub folii)

 

chwyt raudkego



Prawne aspekty udzielania pierwszej pomocy

 

Konieczność udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym przez osoby obecne na miejscu zdarzenia wynika nie tylko z zasad etycznych. W Polsce, tak jak w wielu innych krajach, pomoc przedmedyczna została uregulowana prawnie. Wiadomości o tym możemy szukać m.in. w Ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym, czy Kodeksie Karnym.

Jednak to w tym ostatnim właśnie, w Kodeksie Karnym, a nie Ustawie o Ratownictwie, znaleźć można artykuł kluczowy dla całego zagadnienia.

 

Artykuł 162. Kodeksu Karnego

§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Jednoznacznie wynika z niego, iż każdy pełnoletni obywatel Polski ma obowiązek udzielenia pierwszej pomocy. Oczywiście pod warunkiem, że nie narazi przez to siebie lub innych na niebezpieczeństwo. Po dokładniejszą definicję czym jest owa "pierwsza pomoc" sięgnąć należało by do wspomnianej wcześniej ustawy o ratownictwie. Znajdziemy tam mniej więcej taki zapis:

pierwsza pomoc - zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się na miejscu zdarzenia, w tym również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych.

 

Jeżeli jednak przystąpienie do udzielania pomocy niosło by ze sobą niebezpieczeństwo dla nas, pamiętajmy, że w takiej sytuacji pierwszą pomocą może być samo wykonanie telefonu alarmowego i wezwanie odpowiednich służb.

Uprawnienia osoby udzielającej pomocy

Ustawodawca na szczęście oprócz nakładania na obywateli obowiązków przewidział też dla nich pewne uprawnienia i ochronę. Jak możemy przeczytać w artykule 5. Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, osoba udzielająca pierwszej pomocy zostaje objęta ochroną przysługującą funkcjonariuszom publicznym w myśl przepisów Kodeksu Karnego.

Do tego, w ramach udzielania pierwszej pomocy, można zadysponować na jej potrzeby dowolne, dostępne środki. Natomiast za powstałe w wyniku tego szkody rekompensatę wypłaca Skarb Państwa.


www.vrota.pl
Agencja Ślubna "Pink Ring" - GDAŃSK
www.twojewiadomosci.com.pl

abckomputera.com.pl - 2010 copyright